Drewno konstrukcyjne C24 - co oznacza ta klasa i dlaczego ma znaczenie w Twojej wiezbie
Jesli budujesz dom, predzej czy pozniej uslyszysz od kierownika albo cieśli jedno haslo: "musi byc C24". Brzmi jak kod z etykiety, a tak naprawde to jedna z najważniejszych informacji o drewnie, ktore trafi nad Twoja glowe. W Tartaku Podlipce w gminie Wegorzyno robimy wiezby i tarcice od 2008 roku i wiemy, ze wokol tej klasy naroslo sporo nieporozumien. Wyjasnijmy wiec po ludzku, co C24 znaczy, skad sie bierze i dlaczego naprawde ma znaczenie.
Co oznacza klasa C24
Litera "C" pochodzi od angielskiego coniferous, czyli drewno iglaste - w naszych warunkach najczesciej sosna i swierk, rzadziej modrzew. Liczba obok litery to charakterystyczna wytrzymalosc na zginanie wyrazona w N/mm2. Dla C24 jest to 24 N/mm2. Innymi slowy: klasa mowi projektantowi, jak duze obciazenie dana belka jest w stanie bezpiecznie przeniesc.
To nie jest ocena "na oko". Klasy wytrzymalosci sa opisane w normie PN-EN 338, ktora dla kazdej klasy podaje caly zestaw parametrow: wytrzymalosc na zginanie, na sciskanie i rozciaganie wzdluz i w poprzek wlokien, modul sprezystosci (czyli jak bardzo drewno sie ugina) oraz gestosc. Kiedy wiec kupujesz drewno C24, kupujesz konkretna, zadeklarowana charakterystyke mechaniczna, a nie ladny wyglad.
Klasa wytrzymalosci to nie znak jakosci estetycznej, tylko deklaracja nosnosci. Piekna deska bez klasy jest do plotu, brzydsza z klasa C24 utrzyma dach.
C16, C24, C30 - czym sie roznia
W drewnie iglastym w budownictwie mieszkaniowym najczesciej spotkasz trzy klasy:
- C16 - wytrzymalosc na zginanie 16 N/mm2. Drewno o mniejszej nosnosci, do lzej obciazonych elementow, prostych konstrukcji, lat, elementow pomocniczych.
- C24 - wytrzymalosc na zginanie 24 N/mm2. To standard konstrukcyjny w Polsce: wiezby dachowe, stropy drewniane, belki nosne. Jesli projektant nie zaznaczy inaczej, prawie zawsze zaklada wlasnie C24.
- C30 - wytrzymalosc na zginanie 30 N/mm2. Drewno o wyzszej nosnosci, uzywane tam, gdzie potrzeba przeniesc wieksze obciazenia lub zmniejszyc przekroje. Trudniejsze do pozyskania, bo nie kazda klodka spelnia jego wymagania.
Wyzsza liczba to wieksza nosnosc, ale tez wieksza wybrednosc przy sortowaniu - im wyzsza klasa, tym mniej desek z danej partii ja osiaga. Dlatego C30 kosztuje wiecej i nie zawsze ma sens: przeplacanie za klase, ktorej projekt nie wymaga, to wyrzucanie pieniedzy. Z drugiej strony oszczedzanie i wstawianie C16 tam, gdzie projekt mowi C24, to juz nie oszczednosc, tylko ryzyko konstrukcyjne.
Skad wiadomo, ze drewno jest C24 - sortowanie
Drewno nie rodzi sie z klasa. Klase nadaje mu sortowanie wytrzymalosciowe, i to jest moment, w ktorym oddziela sie material konstrukcyjny od zwyklej tarcicy. Sa dwie drogi.
Sortowanie wizualne
To ocena wykonywana przez wykwalifikowanego brakarza wedlug normy (w Polsce PN-D-94021 lub odpowiednich norm europejskich). Ogladajac kazda sztuke, patrzy sie na cechy, ktore obnizaja wytrzymalosc:
- Sekwestracja i wielkosc sekow - im wieksze i im blizej krawedzi, tym gorzej, bo w tym miejscu wlokna sa poprzerywane.
- Nachylenie wlokien - skreecone sloje oslabiaja belke.
- Szerokosc slojow rocznych - gestsze sloje to zwykle drewno mocniejsze.
- Pekniecia, pecherze zywiczne, oblina, sinizna, zgnilizna - wady, ktore dyskwalifikuja lub obnizaja klase.
Sortowanie maszynowe
Tu wytrzymalosc mierzy maszyna - najczesciej przez ugiecie deski i pomiar modulu sprezystosci albo metodami wibracyjnymi. Jest szybsze i bardziej powtarzalne w duzej produkcji. Efekt dla klienta jest ten sam: deska dostaje przypisana klase, ktorej moze zaufac.
W obu przypadkach chodzi o to samo - zeby belka, ktora do Ciebie trafia, faktycznie miala parametry, jakie zalozyl konstruktor. Bez sortowania "C24" na fakturze jest tylko slowem.
Drewno mokre kontra suszone - dlaczego to nie detal
Nawet najlepiej posortowana belka C24 potrafi narobic problemow, jesli jest mokra. Swiezo scieta sosna ma wilgotnosc grubo powyzej 30 procent, a czesto i 50-60 procent. Drewno w takim stanie pracuje: oddaje wode do otoczenia, kurczy sie, a przy tym potrafi sie wypaczyc, skrecic i popekac.
Wyobrazmy sobie, co to znaczy w dachu. Krokwie i murlaty montuje sie mokre, po czym przez kolejne miesiace drewno wysycha juz w konstrukcji. Efekt to skurcze, klawiszujace polaczenia, pekajace elementy, czasem skrzypienie i odksztalcenia widoczne po latach. Dlatego dobre drewno konstrukcyjne suszy sie do wilgotnosci okolo 18 procent lub nizej - najlepiej zblizonej do warunkow, w jakich bedzie pracowac.
Suszenie ma jeszcze jedna zalete: impregnacja. Suche drewno duzo lepiej przyjmuje srodki ochronne. W Tartaku Podlipce stosujemy impregnacje zanurzeniowa - element trafia w calosci do kapieli, a nie jest tylko powierzchownie skropiony. Uzywamy do tego najlepszych dostepnych na rynku substancji, chroniacych drewno przed grzybami, plesnia i owadami. To ta czesc pracy, ktorej pozniej nie widac, a ktora decyduje o tym, czy wiezba przetrwa dekady.
Oznaczenia CE i deklaracja - papierowa strona jakosci
Drewno konstrukcyjne, ktore jest sortowane wytrzymalosciowo i wprowadzane do obrotu jako wyrob budowlany, podlega europejskiej normie zharmonizowanej EN 14081, a tym samym oznakowaniu CE. Znak CE oznacza, ze producent deklaruje zgodnosc materialu z norma i bierze za to odpowiedzialnosc. W praktyce na oznaczeniu (na sztuce lub w dokumentacji) powinny znalezc sie takie informacje jak klasa wytrzymalosci, gatunek drewna, stan wilgotnosci oraz dane producenta.
Dla Ciebie jako inwestora to prosta lekcja: klasa wytrzymalosci powinna byc udokumentowana, a nie obiecana slownie. Jesli ktos sprzedaje "drewno na dach" i nie potrafi powiedziec, w jakiej jest klasie ani jaka ma wilgotnosc, to jest sygnal ostrzegawczy. Rzetelny tartak nie ma z tym problemu, bo dokladnie wie, co sprzedaje.
Gdzie stosuje sie C24 w praktyce
C24 jest koniem roboczym polskiego budownictwa drewnianego. Najczesciej trafia do:
- wiezb dachowych - krokwie, jetki, platwie, murlaty, slupy, miecze;
- wiazarow dachowych - prefabrykowanych kratownic laczonych plytkami kolczastymi;
- stropow drewnianych - belki stropowe nad parterem i pod poddaszem;
- konstrukcji szkieletowych - slupki i rygle scian w domach szkieletowych;
- tarasow, pergoli, wiat i altan o charakterze nosnym.
Do tego dochodzi cala tarcica towarzyszaca, ktora niekoniecznie musi byc C24, ale jest niezbedna, zeby dach mogl powstac: laty i kontrlaty pod pokrycie, deski na pelne deskowanie, podbitka na okap. W Tartaku Podlipce masz to wszystko z jednego miejsca - drewno konstrukcyjne C24, tarcice, wiezbe i wiazary, a przy okazji rowniez palety i materialy opakowaniowe oraz drewno kominkowe i opalowe.
C24 na wymiar z Tartaku Podlipce
Znajomosc teorii to jedno, ale przy budowie liczy sie to, co realnie zjedzie z wywrotki na plac. Dlatego warto wiedziec, co konkretnie oferujemy.
Nasze drewno konstrukcyjne to sosna, swierk i modrzew w klasie C24, suszone i impregnowane zanurzeniowo. Kluczowa rzecz: docinamy je na wymiar pod konkretny projekt wiezby. Zamiast zamawiac dlugie sztuki i przycinac je na budowie - z odpadem, halasem i strata czasu - dostajesz elementy przygotowane pod Twoj dach. Rocznie realizujemy okolo 30-50 dachow i wiezb, wiec to nie jest dla nas przygoda, tylko codzienna robota, ktora robimy nieprzerwanie od 2008 roku.
Dowozimy wlasnym transportem. Mamy samochod z HDS (dzwig), ktory rozladuje ciezkie belki dokladnie tam, gdzie trzeba, oraz wywrotke do luznego materialu. Standardowo obslugujemy powiat lobeski i drawski - Wegorzyno, Lobez, Chociwel, Drawsko Pomorskie, Zlocieniec, Kalisz Pomorski (ten w powiecie drawskim, nie mylic z Kaliszem w Wielkopolsce) - a dalsze dostawy realizujemy w calym kraju.
Na co zwrocic uwage przy zamowieniu
- Podaj klase z projektu - jesli konstruktor zapisal C24, trzymamy sie C24. Nie zaniżamy klasy "dla oszczednosci".
- Przeslij zestawienie lub projekt dachu - policzymy elementy i dotniemy na wymiar.
- Ustalmy stopien wysuszenia i impregnacje - powiemy wprost, co dostaniesz.
- Zaplanujmy dostawe - dobierzemy HDS lub wywrotke do rodzaju materialu i warunkow na budowie.
Podsumowanie
C24 to nie modny skrot z ulotki, tylko konkretna obietnica nosnosci, poparta sortowaniem, norma i oznaczeniem CE. Roznica miedzy C16, C24 i C30 to roznica w wytrzymalosci, a roznica miedzy drewnem mokrym a suszonym to czesto roznica miedzy dachem, ktory stoi bez ruchu, a takim, ktory pracuje i pęka. Warto wiedziec, co sie zamawia - i kupowac to tam, gdzie potrafia o tym rozmawiac.
Planujesz wiezbe, strop albo potrzebujesz tarcicy C24 docietej na wymiar? Zadzwon i porozmawiajmy o Twoim projekcie - przygotujemy wycene i dowieziemy drewno wlasnym transportem. Tartak Podlipce, Podlipce 11, 73-155 Wegorzyno. Telefon +48 725 606 306, e-mail biuro@tartakpodlipce.pl, pracujemy od poniedzialku do piatku w godzinach 7:00-15:00. Zapytaj o wycene - konkretnie i bez sciemy.